Subject: Perspectives in Military History, "Vietnam: A Personal Journey and
Military Lessons from the ARVN for Iraq" Quang X. Pham April 22, 2009 7:15
(UNCLASSIFIED)
Classification: UNCLASSIFIED
Caveats: NONE
Ladies and Gentlemen,
The Army Heritage and Education Center is pleased to announce
the next lecture in the Perspectives in Military History series. Quang X.
Pham will present “Vietnam: A Personal Journey and Military Lessons from
the ARVN for Iraq/Afghanistan” on April 22, 2009 at 7:15 p.m. in Ridgway
Hall, Bldg. 950, Carlisle Barracks, PA. The lecture is free and open to the
public, no reservation required.
PA Teachers: This event is eligible for professional education credits
under Act 48.
As we approach the anniversary of the fall of Saigon (April 30, 1975), it
reminds us of the scars from that war that our nation still bears. None were
touched more than the thousands of Vietnamese who escaped to make a new life
for themselves in the United States. One of them is Quang X. Pham.
In 1964, Hoa Pham, a South Vietnamese fighter pilot, was shot down by Viet
Cong antiaircraft fire while flying in support of American advisers and ARVN
troops. When Saigon fell to the communists, his 10-year-old son, Quang,
escaped with his mother and three sisters to America. Thirty years later,
Quang, now a U.S. Marine pilot turned successful entrepreneur, retraces a
uniquely spirited yet agonizing journey from the Vietnam War to peace, from
blame to forgiveness, and an eventual surprise reunion with his father who
survived twelve years in post-war prison camps. Quang’s first book, A Sense
of Duty: My Father, My American Journey (Random House/2005), explores the
inner conflicts of a young man caught in the often contradictory forces of
national identity, loyalty, truth and trust in the aftermath of America's
most divisive war. It reveals the turmoil of a family torn apart and
reunited by the fortunes of war. It is an American journey like no other.
With his tremendous attitude and outlook on life, Quang shares with his
American Journey filled with purpose and vision as he recounts overcoming
obstacles and having mentors that helped him along the way in achieving his
dreams. Additionally, Quang will talk about the lost lessons of Vietnam and
the lack of South Vietnamese perspectives in the latest Counterinsurgency
Field Manual as well as current military strategic writings. He will impart
some research for his latest manuscript, “Fighting for Freedom: Former South
Vietnamese Leaders Reflect on Their Lost War and Iraq” which includes an
exclusive interview with the the late General Cao Van Vien, South Vietnam's
only four-star general who became chief of staff of the Vietnamese Joint
General Staff in 1964 and commanded the country's armed forces for the next
decade. Quang is also at work on a novel about Marine One.
Quang X. Pham is the founder and president of Lathian Health, a
provider of pharmaceutical marketing services and sales solutions. He serves
on the boards of Lathian, Monarch Healthcare Staffing, OC Marathon, Think
Together, and the Marines' Memorial Association. Currently, he lives in
California with his wife and daughter and also spends much time with his
business in Pennsylvania, New Jersey and New York. Quang and his book have
been featured on The NBC Nightly News, MSNBC, CNN Business Hour, PBS, NPR,
and in Forbes, The New York Times and other ethnic and mainstream
publications. Please visit his web site at www.quangxpham.com.
Michael E. Lynch
Chief, Educational Programs
U.S. Army Heritage and Education Center
950 Soldiers Drive
Carlisle, PA 17013
www.USAHEC.ORG
Army Strong.
Pham Ho`a
Vietnam War Memorial in Westminster a Reflection of America's Strengths
Quang X. Pham
The Orange County Register
Sunday, April 27, 2003
A Marine helicopter pilot in the 1991 Gulf War and a member of the Vietnam
War Memorial Dedication Committee, Quang X. Pham is an executive with an
Orange County healthcare company.
I wish my dad was going to be here today. He died in 2000, just eight short
years after he left Vietnam, where, as a former South Vietnamese Air Force
lieutenant colonel, he spent a dozen years in communist re-education camps
following Saigon's fall in 1975. For all that - and despite the fact that he
sometimes had felt betrayed by the Americans who taught him to fly and whose
soldiers he supported from the air for years - he wouldn't have missed
today's ceremony dedicating the Vietnam War Memorial in Westminster for
anything.
If war and prison back home and freedom in a strange new land taught him
anything, it was tolerance. And the memorial being unveiled today is surely
a testament to tolerance.
Such memorials serve as reminders of the human toll in wars. It has been
said that the strengths and weaknesses of a society are demonstrated in war,
and memorials to those wars often mirror those qualities. Those who survived
wars have a duty to remember those who served - especially those who fell.
Seven years ago, then-Mayor Frank Fry of Westminster, where the Vietnamese
community known as Little Saigon is located, proposed to build the Vietnam
War Memorial to honor and commemorate American and South Vietnamese
soldiers. To judge proposed memorial designs that had been solicited in a
national contest, Mayor Fry enlisted the assistance of a panel comprised of
former generals.
The panel selected sculptor Tuan Nguyen to design and produce two 11-foot
bronze statues of two soldiers, a slightly taller American and a South
Vietnamese, representing the joint efforts of the servicemen during the war.
The American flag and the yellow with red stripes flag of the former
Republic of Vietnam would fly directly above them. Surrounding the sculpture
would be a black marble wall.
Nearly 3 million Americans served in Vietnam from 1959 to 1975. Some paid
the ultimate price - the 58,229 dead whose names are on the Vietnam Veterans
Memorial in Washington, D.C. According to The New York Times and Vietnam War
historians, the armed forces of South Vietnam lost 275,000 killed in action.
Military author Lewis Sorley wrote last year that 65,000 others were
executed by their self-proclaimed liberators and as many as 250,000 more
perished in the brutal re-education camps. Plans for Westminster's Vietnam
War memorial include a computer kiosk that will list the names of those who
died in the war.
Private donors, mostly Vietnamese-Americans, raised over $1 million, and the
city of Westminster helped with the ambitious project. The effort has not
been without controversy, starting with the memorial's original depiction.
When a model of the sculpture was first unveiled, community leaders and
veterans wanted it changed to better portray the fighting. The sculptor
refused. Some residents opposed the use of city property for a foreign
memorial. Accusations of fraud and shady handling of donations also
surfaced. The Vietnamese consul general in San Francisco even wrote a letter
of protest, stating that the memorial would only cause more division in
relations between the United States and Vietnam.
Three thousand miles away, Vietnam veteran Jan C. Scruggs shared his
sentiment: "Those honored fought for freedom and truly deserve the
recognition that will flow from this overdue memorial." As the founder of
the Vietnam Veterans Memorial (the Wall), the most visited monument in
Washington, D.C., he faced similar obstacles in the late 1970s despite
receiving help from influential senators and securing a prominent location
on federal property. Many initially opposed the design of Yale student Maya
Lin, an American by birth whose work was chosen from about 1,400 entries. In
the end, Scruggs and key volunteers, including Ross Perot and Sandy Fauriol,
raised over $8 million and saw the memorial completed in two years. Since
its dedication in 1982, more than 40 million people have visited the Wall.
Now, nearly 30 years after Saigon fell, a grateful Vietnamese American
community now honors America's Vietnam veterans as well as its own soldiers.
Only in America.
No matter how you viewed the Vietnam War, many lost loved ones in it,
including some 3 million Vietnamese. The memorial marks one step closer to
healing the wounds of that war on both sides. Let's hope at least some of
the 40 million people who have visited the Wall will come to Westminster to
see the Vietnam War Memorial.
I know one man who would have been there: Lt. Col. Pham Van Hoa. Hoa binh
(Peace), Dad.
Copyright 2003
Pham Hoa
"Em không nhìn được xác Chàng,
"Anh lên lon giữa đôi hàng nến chong..."
"...Những chiều ở đây mỗi độ tháng Tư về,
"tôi nhớ quê, nhớ nhà và nhớ bao nhiêu chiến sĩ đã nằm xuống cho quê hương,
"trong đó có Hồ Quang Nhựt, chồng tôi,
"anh đã làm xong bổn phận của người trai thời loạn..."
"...Một chút niềm riêng về Nha Trang dấu yêu ngày tháng cũ...
"...Tất cả chìm sâu vào đáy dĩ vãng rong rêu..."
"...Bây giờ là tháng Ba,
"...Bây giờ đã từ bao độ mất chàng, mất quê hương.
"Bây giờ là tháng Ba,
"đã 34 năm dài,
"Mùa Quốc Nạn, mùa đau thương
"phủ trùm trên "Quê Hương Nghìn Trùng Tang Trắng".
"Một góc sâu thẩm của lòng tôi,
"hình ảnh Cố Thiếu Tá Hồ Đăng Nhựt,
"người chồng thân yêu
"đã anh dũng ĐỀN XONG NỢ NƯỚC...".
San José, Mùa Quốc Hận 2009
Lưu Trùng Dương
Pham Ho`a
Tưởng Niệm Chiến Sĩ QLVNCH
Viết theo chuyện kể của phu nhân Cố Thiếu Tá Lực Lượng Đặc Biệt / Sở Liên Lạc Nha Kỹ Thuật / Lôi Hổ - Hồ Đăng Nhựt.
EM KHÔNG NHÌN ĐƯỢC XÁC CHÀNG
"em không nhìn được xác chàng, anh lên lon giữa đôi hàng nến chong"
Thành kính đốt nén tâm hương, tưởng niệm đến những anh linh chiến sĩ QLVNCH, và đồng đội đã bỏ mình trong cuộc chiến bi hùng cho Tổ Quốc Việt Nam nhân mùa Quốc Nạn - THÁNG TƯ ĐEN.
Lưu Trùng Duơng
Tôi lập gia đình sớm, năm tôi 18 tuổi đã theo chồng ra Nha Trang. Trong thời chiến, tôi cũng như bao thiếu nữ khác phải chấp nhận đời sống vợ của một chiến binh. Chồng tôi là một sĩ quan mới ra trường năm 1962, anh đã tình nguyện vào đơn vị Lực Lượng Đặc Biệt (LLĐB), một đội ngủ làm Cộng quân khiếp viá, đối với Cộng quân những người chiến sĩ này là hình ảnh của tử thần, là đội binh tinh nhuệ -đến trong âm thầm và ra đi trong lặng lẽ, để lại bao kinh hoàng và khiếp đảm đối với chúng. Nhất là "đàn con của Bác" được nhồi sọ từ một chủ thuyết Nga-Tàu, tràn qua giòng Bến Hải đau thương, chứng tích chia lià Nam Bắc. Vượt trường sơn mang theo cuồng vọng, đôi dép râu lê lết bằng những hình hài không tim óc "sanh Bắc tử Nam" dẫm trên đường mòn Hồ Chí Minh ô nhục, một kẻ tội đồ của lịch sử, của dân tộc.
Chồng tôi là một sĩ quan trưởng toán Delta của đơn vị, tôi yêu anh ngoài cái vóc dáng phong sương, thêm vào hình ảnh hiên ngang, oai hùng của nét trai thời đại. Có địa danh nào thiếu dấu chân anh? Từ vùng đất Lào vi vu gió tanh mưa máu, Pleimer gió núi mưa rừng, Đồng Xoài, Bình Giả... máu đổ thịt rơi. Tận đỉnh gió rét mưa phùn của đất Bắc hiểm nghèo chập chùn bất trắc, hiểm họa rình rập theo những bước chân xâm nhập, nổi chết toa rập cùng sương lam chướng khí trực chờ !!!
Nha Trang, quê hương có rặng thuỳ dương và bờ cát trắng, đơn vị chồng tôi được đồn trú tại đó vào năm 1964. Căn cứ trưởng là ông đại úy Nguyễn văn Khách, vị sĩ quan này đã thành lập 5 toán nhảy, mổi toán không hơn 6 người do một sĩ quan Việt và hai cố vấn Mỹ đảm trách. Tên các toán trưởng đầu tiên là anh Phan văn Ninh, Lê kỳ Lân, Nguyễn bính Quan, Nguyễn văn Tùng và chồng tôi là Hồ đăng Nhựt. Đại úy Nguyễn văn Khách đã chỉ huy trại này được một thời gian, ông lại được lệnh thuyên chuyễn đi nơi khác. Sau đó thiếu tá Thơm và đại úy Xuân, anh em thường gọi là "Xuân Thẹo" dù trên khuôn mặt của đại úy Xuân không có vết xẹo nào! có lẽ một cái tên đặc biệt anh em đã tặng cho. Đại uý Xuân từ bên sư đoàn Dù về, hai ông này là xử lý của trại Đằng Vân. Cho đến bây giờ, dù trải qua bao dâu bể vẫn không thể xoáy mòn tâm trí tôi, tôi vẫn còn nhớ cảnh một trận lụt lớn ngập cả thành phố, và cả trại Hoàng Diệu căn cứ của Mỹ cũng như trại Đằng Vân của LLĐB.
EM HỎI ANH BAO GIỜ TRỞ LẠI
Đến năm 1965, ở Vũng Tàu có một trận chiến rất lớn đó là trận Bình Giả. Lúc này các toán trưởng chuẩn bị theo các trực thăng để thi hành công tác xâm nhập, ngăn chận những nơi Cộng quân di chuyển, tôi chỉ biết có thế thôi. Làm sao tôi có thể vui được, có thể an lòng được trong tâm trạng nổi lòng chinh phụ dõi bóng chinh phu! Cứ mổi lần chàng chuẩn bị đi vào "miền gió cát", nhảy vào giữa lòng đất địch là mổi lần tôi xót xa thầm hỏi: bao giờ chàng trở lại? Ai có từng là vợ của chiến binh mới thông cảm nổi lo âu, niềm đau đợi chờụ, sự cô đơn từng phút của người vợ lính trong thời chiến chinh. Ôi, Đồng Xoài, Bình Giả... đất bằng sẽ phong ba, khói lửa ngút ngàn và chồng tôi sẽ đi vào chốn ấy. Tôi thắt thỏm, tôi héo hon theo từng bước anh đi, tôi đợi anh về mà lòng tơi bời vụn nát....sợ anh về trên đôi nạn gổ, tôi nghẹn ngào nghỉ đến ngày anh trở về "bên hòm gổ cài hoa..." chỉ nghỉ thế thôi mà nước mắt tôi lặng lẽ lăn dài. Tôi rời Nha Trang, tạm biệt chàng, tạm biệt những ngọn thùy dương rì rào những đêm tựa đầu nhau nghe sóng biển ngoài khơi, mang theo kỷ niệm những năm tháng bên chồng trở về gia đình tôi tại Sàigòn.
Sài gòn không có biển, không có thùy dương cát trắng, tôi cảm thấy bồi hồi nôn nao nhớ, bâng khuâng và nuối tiếc những ngày nồng nàn phấn hương đã vội qua.... "Sài gòn đẹp lắm, Sài gòn ơi", Sài gòn vẫn nhộn nhịp bao tà áo, từ quán cà phê Continental giọng hát trầm ấm, truyền cảm của Sĩ Phú vọng ra "nắng Sài gòn em đi mà chợt mát, bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông". Trời ơi, tôi còn tâm trí nào để chìm đắm trong những giòng âm thanh đó, tôi vội bước nhanh để xa rời tiếng hát như muốn rượt đuổi theo. Một sự tương phản đầy ray rứt như riễu cợt, cách vài mươi cây số đường chim, bay súng nổ đạn bay, thây người ngả qụy. Khuôn mặt diễm lệ Sài gòn, Hòn Ngọc Viễn Đông mà đối với tôi, nó như những loại trang sức diêm dúa trên thân xác loang lổ đạn bom, trên hình hài còm cỏi của Mẹ Việt Nam! Tôi làm gì có áo lụa Hà Đông để mặc, nổi ước mơ đó đối với tôi là vô nghiã, tôi chỉ cần có chàng, tha thiết bên chàng mà thôi. Nhất định anh phải trở về và về nguyên vẹn hình hài nha anh, nha Hồ đăng Nhựt dấu yêu của em!
Chồng tôi từ hậu cứ Nha Trang về Vũng Tàu để chuẩn bị hành quân, buổi chiều, nhận được tin của người anh gọi tôi ra để gặp chàng. Năm đó tôi mang thai đứa con đầu lòng được ba tháng, đến cổng trại vào lúc 6 giờ chiều tôi đã gặp thiếu tá Thơm, đại úy Mai việt Triết và đại úy Xuân đang đứng trước trại. Tôi hỏi xin cho gặp chàng, các ông ấy nói: thiếm đã đến trể mất rồi, Nhựt mới vừa từ giả chúng tôi bước ra bãi phi cơ trực thăng. Từ trong vô thức não nùng chợt ùa về loáng thoáng bên tai những vần thơ Cung Oán Chinh Phụ : "bóng chàng đỏ tợ ráng pha, ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in". Cũng một buổi chiều chiến chinh năm xưa, người chinh phụ tiễn đưa chinh phu lên đường ra trận mạc, con tuấn mã trắng phau như màu tuyết hí vang lừng, cất vó uy nghi nổi bậc bên giáp trận rực đỏ như màu ráng cuối trời quan tái. Tôi, hôm nay đơn lẽ, nước mắt đoanh tròng đứng nhìn theo từng chiếc trực thăng từ từ cất cánh, tiếng động cơ ầm đùng, gió bụi xoáy cả một vùng, tâm tư tôi rối bời như cỏ úa, loạn cuồng theo từng vòng quay cánh quạt, lòng quặn thắt từng cơn nhìn đàn chim sắt khuất dần về hướng đông bắc Bình Giả trong màu tím thẳm của sương khói hoàng hôn mờ nhân ảnh...!!! Bình Giả, một địa danh đang sôi sục lửa chiến tranh......thần chết đang đợi chờ, chốc nữa đây chàng sẽ hiện diện nơi đó!!! Trận đánh này có nhiều đơn vị bộ binh kể cả tiểu đoàn Thủy Quân Lục Chiến. Cuộc giao tranh đã quyết liệt diễn ra, tiếng bom đạn vọng về..... Cộng quân tổn thất nặng nề, nhiều chiến sĩ quốc gia cũng đã hy sinh. Những toán hoạt động của chồng tôi đã bị lộ, nên anh đã băng rừng vượt suối mấy ngày đêm liên tục mới ra được núi Thị Vãi tại Bà Rịa. Chàng đã nguyên vẹn trở về, cám ơn thượng đế che chở cho chàng, chúng tôi bên nhau những ngày phép ngắn ngủi tại Sài gòn.
Đến năm 1966 các anh toán trưởng cũng lần lượt mổi người một nơi, riêng chồng tôi vẫn ở lại đơn vị cũ. Lúc bấy giờ Chỉ Huy Trưởng trại Đằng Vân là Phan duy Tất, ông này về không bao lâu lại thành lập thêm mấy toán nữa. Tôi nhớ những toán trưởng rất trẻ là: Ngô văn Thơm, Tô Mười, Nguyễn ngọc Thiệp, Trần anh Tuấn, Nguyễn văn Biên,v.v... các toán trưởng lần lượt thay phiên nhau đi hết cuộc hành quân này đến cuộc hành quân khác. Các địa danh đẫm máu như Phú Bài, Bồng Sơn, Chu Lai, Khe Sanh, Huế, Điện Biên Phủ.... cường độ chiến tranh leo thang, tiếp theo là Pleimer, trận chiến này các đội và trưởng toán đã hy sinh rất nhiều.. Trong lần tử thương này, tôi chỉ nhớ có 2 người bạn của chồng tôi là đại úy Nghi và Nguyễn văn Bảy, anh em thường gọi là "Bảy Lùn". Trong cảnh đạn lửa trùng điệp, nhiều phi công trực thăng của không lực VNCH, khi thấy đồng đội bên dưới bị nguy khốn đã bất chấp mạng sống, liều thân trong các phi vụ đổ quân và tiếp tế lương thực. Nhiều chiếc đã bị bắn rơi tan tành, lửa bốc cháy ngút trời. Lúc đó có trung úy phi công trực thăng Nguyễn văn Vui, liều một phen sinh tử đem mạch sống cho đồng đội bằng những thùng lương thực.Từ trên cao trung úy Vui bổng thình lình "cúp" máy cho phi cơ rơi xuống như khối sắt và quay 180 độ, gần đến mặt đất cho trực thăng nổ máy lại, thán phục thay người phi công dũng cảm của QLVNCH.
Đầu năm 1967, tôi lại mang thêm đứa thứ hai mới sanh gần một tháng, vợ của anh Nguyễn Ngọc Thiệp cùng sanh một lượt, cô này là em chồng của tôi. Lúc này chồng tôi đang hành quân tại Vùng Hai Chiến Thuật sắp về, tôi được tin từ Sài gòn và ra hậu cứ đón chồng, thường khi mỗi lần xong công tác là anh được đi phép. Trong lúc chờ phi cơ trở về Sàigòn, anh Nguyễn ngọc Thiệp bị tử nạn do thùng tiếp tế lương thực từ trực thăng Mỹ rớt xuống, cái chết của anh Thiệp rất thảm thương. Ôi, chinh chiến! bất hạnh từng ngày đến với dân tộc Việt Nam, đứa con của anh Thiệp mới chào đời còn đỏ hỏn đã vĩnh viễn không thấy mặt cha và vành khăn sô oan nghiệt vội quấn trên đầu người vợ trẻ. Hôm sau chồng tôi đưa xác Thiệp -người em rể trở về Sàigòn an táng. Những ngày phép qua mau trong sự buồn bả, mất mát của người thân. Anh trở lại đơn vị, tôi lại theo chàng về Nha Trang sau 3 tháng sanh nở.
Năm Mậu Thân 1968, tôi trở về Sài gòn và đứa con thứ ba đã chào đời. Việt Cộng đột nhập và tấn công thành phố Sài gòn, khắp các tỉnh lỵ đều nổ súng. Trong trận Mậu Thân chồng tôi lại mất thêm một đồng đội, trung úy Nguyễn văn Tùng đã tử trận tại Tòa Tỉnh Trưởng Nha Trang lúc hai bên kịch chiến. Nữa năm sau ông Phạm duy Tất đã thuyên chuyển về Vùng 3 Chiến Thuật, chồng tôi đã phục vụ trong LLĐB từ năm 1962 đến năm 1968. Lúc này anh được lệnh thuyên chuyển về Vùng 3 Chiến Thuật nhận chức vụ Trung Tâm Hành Quân của C.3 tại Biên Hòa. Sau đó ông Chỉ Huy Trưởng là trung tá Phạm duy Tất đưa anh nhận chức làm trưởng trại Chí Linh ở Sông Bé, được một thời gian anh đi qua trại Tống Lê Chân ở Bình Long và Lộc Ninh. Đến năm 1969 anh coi trại Tống Lê Chân, sau cùng anh về B.3 hành quân ở B.15 cho đến năm 1972.
Năm 1972, khởi đầu của Mùa Hè Đỏ Lửa, đỉnh tận cùng của điêu linh, thẳm sâu của tang tóc, đẩy người dân xuống cuối đáy địa ngục. Chiến trường trở nên khốc liệt hơn, kinh khủng hơn, tàn bạo hơn....bom đạn cày nát mãnh đất quê hương nghèo khó. Mẹ Việt Nam mở trừng mắt máu lệ đầm đià, hơi thở Mẹ Việt Nam đứt quảng từng hồi, thân thể Mẹ Việt Nam run rẩy từng cơn, tan hoang như địa chấn, sụp đổ như cơn đại hồng thủy.... Trước bờ vực thẳm tử sinh, người dân miền Nam từng bước gập ghềnh, chênh vênh trên chiếc cầu định mệnh. Máu và nước mắt, thây người và khăn sô...!!!
Đến cuối 1972 LLĐB được lệnh giải tán để bổ xung qua các lực lượng bạn như: Biệt Động Quân Biên Phòng, Nha Kỷ Thuật và các quân binh chủng khác. Anh đã chọn về Sở Liên Lạc Nha Kỷ Thuật Bộ Tổng Tham Mưu và làm việc tại đó cho đến cuối năm 1974.
ÁO BÀO THAY CHIẾU ANH VỀ ĐẤT
Đầu năm 1975, anh được lệnh đi nắm Bộ Chỉ Huy nhẹ ở Chiến Đoàn 2 tại Ban Mê Thuộc và Kontum. Lúc này tình hình chiến sự trở nên căn thẳng, hổn loạn, phương tiện di chuyễn vô cùng khan hiếm và khó khăn. Hai ngày ròng rã chờ đợi tại phi trường Tân Sơn Nhất nhưng vẫn không có phi cơ, anh đành lên phi trường Biên Hòa và đã được lên đường sau đó. Khi đến trình diện tại Chiến Đoàn 2, mỗi sĩ quan phải thay phiên nhau hành quân 10 ngày. Đến ngày 20 tháng 3 năm 1975, thiếu tá Cao triều Phát đã đem lương lên căn cứ hành quân để phát cho anh em. Ông thiếu tá Phát bảo chồng tôi, "mầy" đã xong công tác rồi, có đi theo chuyến bay này về không? Anh không muốn xa đồng đội trong lúc này, nhất là lúc tình hình đang rối ren vì được lệnh sắp rút quân để di tản chiến thuật, hơn nữa các bạn anh đề nghị thôi chúng mình sẽ về chung cho vui. Vì vậy, anh đã nhờ thiếu tá Phát mang tiền lương về cho tôi, anh chỉ giữ lại 500 đồng để tiêu xài và nhắn vài hôm sau anh sẽ về Sài gòn.
Trên đường rút quân "triệt thoái cao nguyên", dọc theo quốc lộ sự di chuyển rất hổn tạp. Anh được lệnh thượng cấp dẫn quân đi tiên phong để mở đường, bảo vệ và đưa dân chúng về đồng bằng tránh khỏi nạn đau binh và cướp bốc. Sáng ngày 25 tháng 3, anh điện về gặp tôi và báo ngày mai sẽ gặp mẹ con tôi tại Sài gòn, chỉ còn 24 giờ ngắn ngũi, tôi chờ đợi trong sự hồi hộp xen lẫn niềm vui cho cuộc tương phùn. Chiều cùng ngày trên đường rút quân, anh cùng thiếu tá Hải và vài sĩ quan nữa trên xe, một trái đạn B.40 từ phiá Cộng quân mai phục bắn trúng ngay người tài xế cháy không còn xác, thiếu tá Hải văng ra khỏi xe bị cháy đen, riêng chồng tôi bị dập nát mặt nhìn không ra. Trong xe chết 3 người, còn lại 3 người đều bị thương không nguy hiểm đến tánh mạng.
Như thường lệ mổi sáng, từ khu cư xá gia binh của trại Nguyễn cao Vĩ trên chiếc Honda ra cổng đưa con đi đến trường, tôi đã thấy trung úy Thọ và thượng sĩ Sanh, hai người này chận tôi lại, đôi mắt ái ngại và ngập ngừng cho tôi biết hung tin: Xin chị bình tỉnh, tin chính xác báo cho biết đại úy Hồ đăng Nhựt đã tử thương trên đường rút quân chiều hôm qua. Tôi như bị sét đánh, tim tôi như ngưng đập, trước mặt tôi cảnh vật bổng tối sầm và đảo lộn, tai tôi ù lên những tiếng kêu quái dị, mặt đất bổng nhiên nhấp nhô dậy sóng. Tôi rụng rời, tôi chao đão, tôi ngả qụy chiếc xe Honda với đứa con tôi cũng đổ theo. Các anh em mang tôi vào bệnh xá, sau khi hồi phục tôi làm thủ tục đi nhận lãnh xác chồng.
" Ngày mai đi nhận xác chồng, ngày mai đi nhận xác anh, cuồng si thuở ấy hiển linh bây giờ". Trời ơi, Hồ đăng Nhựt ơi! Anh đã bỏ mẹ con em, anh đã bỏ lại bạn bè và đồng đội trong lúc đất nước đang hồi nghiệt ngã. Tôi cùng các anh em đi đến Nghiã Trang Quân Đội tại Biên Hòa, được một chú lính đưa tôi đi qua dãy hộc tủ chứa đựng tử thi và cuối cùng chúng tôi dừng lại. Dừng lại để chấp nhận một sự bẽ bàng, dừng lại để gói trọn một vụn vỡ đến tê dại toàn thân, nhận một kiếp đời góa phụ. Chiếc hộc tủ gói gọn hình hài của thiếu tá Hải và thân xác chồng tôi đang nằm bất động. Trời ơi ! "em không nhìn được xác chàng, anh lên lon giữa đôi hàng nến chong", thi hài chồng tôi nằm trên chiếc băng ca, khuôn mặt đã bể nát, tôi chỉ nhận diện chàng qua tấm thẻ bài. Tấm thẻ bài này nó đã từng theo chàng qua những đoạn đường máu lửa, nó đã từng ấp ủ nhớ thương về người vợ bé nhỏ và đàn con dại mổi khi dừng bước quân hành giữa lưng đồi của rừng khuya tịch mịch, cuối rặn sim bạt ngàn. Bây giờ "áo bào đã thay chiếu anh về đất" yêu đương kia đã cùng anh chấp cánh bay tới một vùng trời miên viễn...!!!
ĐÁ NÁT VÀNG TAN
Vài hôm sau thành phố rất lộn xộn, trong cư xá đạn bay xối xã, lúc đó tôi nhờ em tôi đưa 5 đứa con về nhà trước phần tôi thu xếp về sau. Chỉ có một đêm đường xá bị giới nghiêm và thiết quân lực, tôi nóng ruột không biết các con tôi như thế nào. Một tháng nặng nề ngột ngạt đè nặng trên đầu người dân Sài gòn...... Đến trưa ngày 30 tháng 4, các anh em quân nhân vượt qua cổng trại cư xá Nguyễn cao Vĩ....tôi ngơ ngác nhìn và chạy theo. Sài gòn súng nổ, Sài gòn đạn lạc tên bay, tiếng pháo Cộng quân ầm đùm, tiếng xích sắt thô bạo nghiền nát mặt đường, giờ phút hấp hối của Sàigòn, cơn đá nát vàng tan đã đến. Quyết một phen trống mái ngăn chận Cộng quân xâm nhập thủ đô, trên bầu trời những chiếc phi cơ đang vầng vũ đánh bom bảo vệ vòng đai Sàigòn, một chiếc bốc cháy chói lòa như hành tinh lạc thể rồi nổ tung tóe, tan tành từng mảnh rơi lả chã, một chiếc khác gẫy cánh quay như con vụ rồi chúi đầu, sau tiếng nổ từng cụm khói đen nghịch bốc lên cao. Sài gòn bốc cháy, Sài gòn loạn lạc, Sài gòn tiếng kêu la thất đảm. Kẻm gai như mạng nhện bủa giăng, nhiều anh em quân nhân súng lăm lăm trong tay bám chặt chốt. Tôi thấy những người Lính Mũ Đỏ đang đau thương rũ cánh "Thiên Thần", giày sô "shaute" còn bám chặt gót chân gió bụi mà áo trận lạc mất nơi nào? chỉ còn tấm thân trần với những xâu lựu đạn để bảo vệ thành đô, hai tay cầm hai trái phá đang chạy tới, chạy lui. Tôi như một cái xác phờ phạt, hồn đã thất lạc tự bao giờ. Tôi chạy về hướng ngã tư Bảy Hiền định ghé vào nhà người chị, nhưng căn nhà bị đổ nát tan hoang vì đạn pháo của địch quân, không biết họ đã tan thây trong đóng gạch vụn đó hay chạy phương nào ? Tôi lại trở ra đường Nguyễn văn Thoại , vừa đi vừa chạy về nhà trên đường Lý Thái Tổ, năm đứa con tôi vẫn còn đang chờ. Mẹ con chúng tôi ôm nhau òa khóc.
Chiều 30/4 người người bỏ chạy tìm tự do, người người thất lạc. Hoàn cảnh và cuộc sống chật vật của một người vợ chiến binh, hơn nữa chàng vừa nằm xuống từ giả cuộc chiến bi hùng này, mồ chưa khô đất và cỏ khâu chưa lên mầm. Tang chồng vẫn nặng trỉu trên đầu tôi với cái tuổi vừa 30, lại chất thêm một cái tang cho đất nước. Hai vai gầy gánh vác đau thương trong cảnh mẹ góa, con côi, đứa con lớn nhất chỉ có tám tuổi và đứa nhỏ nhất mới được 18 tháng, tôi biết làm gì đây trong thảm trạng này, trong cảnh thê lương của "Sài gòn hoang lạnh ơ thờ, môi người goá phụ nhạt mờ màu son...." Nhựt ơi, em phải làm gì đây anh, em phải làm gì và mẹ con em phải sống làm sao trong những ngày tháng đến ???
Cuộc đời sao lắm nổi chuân truyên, sao quá đổi đoạn trường đối với người vợ Lính?! Tôi lại phải tiếp tục sống và phải sống dưới một lớp người mới, một thể chế mới mà đối tượng là giai cấp, là độc tài, là hà khắc dã man. Tôi trong tâm trạng như hóa đá, qua câu chuyện nàng Tô Thị bồng con lên tận đỉnh núi từng chiều dõi bóng chinh nhân. Nhưng nàng Tô Thị dù sao vẫn còn nhiều hạnh phúc hơn tôi, tôi là đối tượng của một giai cấp thống trị mới của bọn vô thần, tôi là vợ của một sĩ quan chế độ cũ, vợ của một "ngụy quân", họ đã lên án tôi như thế. Chồng tôi đã gục ngả trên đường rút quân, tôi đã lịm chết bao lần trước cổ quan tài, lòng huyệt lạnh đã cách ngăn chúng đôi miền: dương-cảnh. Tôi còn gì để mà ngóng trông như nàng Tô Thị, có còn chăng chỉ là 5 đứa con thơ dại, tôi phải tảo tần buôn gánh, bán bưng để sống qua ngày hai buổi cháo rau...!
ĐỜI NGƯỜI NHƯ CHIẾC LÁ
Con nước xoáy trăm giòng rồi cũng về biển khơi, con người trong cảnh đời quay quắt, ngược xuôi rồi tới lúc cũng dừng lại. Tôi được giấy bảo lãnh từ Hoa Kỳ của em tôi và được phái đoàn phỏng vấn. Trải qua bao khó khăn về tài chánh, về mọi mặt....nào có bình thường và dễ dàng như bao gia đình khác? cuối cùng chúng tôi được lên đường. Hành trang mang theo một gia tài hom hem nghèo khó, cùng 5 đứa con đã trưởng thành. Phi cơ cất cánh, tưởng rằng tuyến nước mắt tôi đã khô cạn trong đời sống khổ nạn, tự dưng nó lăn dài trên đôi má hóp sạm đen mưa nắng, trên khuôn mặt hóc hác tiều tụy; trong những giọt lệ đó đã hòa lẫn những vui buồn, tôi thoát khỏi địa ngục trần gian, từ biệt "thiên đàng" Cộng Sản. Trạm dừng chân đầu tiên tại Thái, chuyến đi lưu lại 10 ngày tại đó, rồi Tokyo, San Francisco, và chúng tôi đã đến Kansas city đoàn tụ với người em gái thứ 5 nơi thành phố này.
Vượt qua những khó khăn trên xứ người lúc đầu tiên, nhân tình thế sự biến đổi theo hoàn cảnh đó là chuyện thường hằng trong bất cứ một đời sống nào. Tôi xuôi Nam về miền Cali nắng ấm tại quận Cam, tôi đã quen với đời sống mới, gặp lại những đồng đội của chồng tôi năm xưa. Trong một tình cờ giữa tiệc cưới con của người bạn cũ, tôi gặp được đại tá Ngô Thế Linh do các anh em giới thiệu... Sau đó tôi quyết định về San Jose vào tháng hai và nghe tin đại tá Ngô Thế Linh đã từ trần. Đến tháng 3 bên Sở Liên Lạc các anh đã tổ chức ngày giổ của chồng tôi rất trọng đại, niềm an ủi to lớn sau bao năm tháng nhục nhằn. Nước mất nhà tan, trong cảnh đời tha phương lạ cảnh, lạ người nhưng tình đồng đội vẫn còn gắn bó, cao qúy thay cho cái tình huynh đệ chi binh.
Những chiều ở đây mổi độ tháng tư về, tôi nhớ quê, nhớ nhà và nhớ bao chiến sĩ đã nằm xuống cho quê hương, trong đó có Hồ đăng Nhựt -chồng của tôi, anh đã làm xong bổn phận của người trai thời loạn. Giờ đây niềm đau bại trận luôn đeo đẳng theo các anh -những người Lính sau cuộc xảy nghé tan đàn, các anh bị bức tử một cách bi phẫn trong một cuộc chiến đấu oai hùng. Các anh đang trôi dạt trên xứ người, cuộc chiến đó còn dỡ dang và đang tiếp diễn trên một chính trường không phải bằng súng gươm, mà bằng lập trường, bằng khối óc, bằng Lý Tưởng QUỐC GIA và DÂN TỘC. Máu các anh đã tô thắm cho màu cờ, nhưng đất nước vẫn nằm trong loài qủy đỏ, tôi luôn hỵ vọng và tin tưởng vào các anh, những người chiến sĩ can trường của QLVNCH.
CỔ LAI CHINH CHIẾN KỶ NHÂN HỒI
Một chút niềm riêng về Nha Trang dấu yêu ngày tháng cũ. Nha Trang những ngày mưa đổ điù hiu se sắc buồn. Nhớ những ngày đơn độc trong trại gia binh, nhớ Duy Tân con đường dọc theo bờ biển đèn ngoài khơi nhấp nháy như ngàn sao, phố đêm Nha Trang trông huyền ảo lấm tấm như ngàn trân châu trải đều trên nét xiêm hài nhung thẳm của giai nhân. Tất cả chìm sâu vào đáy dĩ vãng rong rêu, mổi lần hồi tưởng lòng tôi lại rạt rào thương tủi, lòng tôi lại trào dâng bao kỷ niệm. "Tuý ngọa sa trường quân mạc tiếu, cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi" hình bóng chinh nhân khi ẩn, khi hiện, nổi trôi theo từng dòng chữ, từng âm thanh đứt lià "vẵng nghe tự đáy hồn thương tích, bao tiếng kèn truy điệu năm xưa."
Bây giờ là THÁNG BA. Bây giờ đã từ bao độ mất chàng, mất quê hương. Vâng bây giờ là tháng 3, đã 34 năm dài, mùa Quốc Nạn, mùa đau thương phủ trùm trên "Quê Hương Nghìn Trùng Tang Trắng". Trong một góc sâu thẳm của lòng tôi, hình ảnh cố thiếu tá Hồ đăng Nhựt, người chồng thân yêu đã anh dũng ĐỀN XONG NỢ NƯỚC.
San Jose, Mùa Quốc Nạn.
Lưu Trùng Duơng
Pham Ho`a
Kính tặng các anh chiến sĩ Tiểu Đoàn 7 Nhẩy Dù,
để hoài niệm đến những cánh Dù không về đến điểm hẹn
Anh bảo tôi viết lại những kỷ niệm về Tiểu Đoàn 7 , về Dương Thuyết Phong , về "Cuối cùng cho một tình yêu"..
Anh Phi thân mến, những năm tháng bình yên nơi xứ người đâu phải ngắn ngủi, đã gần ba mươi năm rồi phải không Anh , chiến tranh đã chấm dứt từ lâu , nhưng mặt trận miền Tây nơi tôi vẫn không... yên tĩnh nổi.
Thỉnh thoảng tôi vẫn nằm mơ ..
Người đi Tây tiến mùa Thu ấy,
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi.
Lòng tôi thương nhớ quặn đau khi nghĩ linh hồn Phong còn vất vưởng nơi chiến trường Campuchea xa lạ ấy, người ta nói rằng người chết ở đâu, linh hồn sẽ lẩn quẩn ở mãi nơi đó, như luyến tiếc, như cầu mong cái hình hài ấy thức dậy chuyên chở cho minh về lại kiếp người, để gặp mặt vợ con, thân nhân, bạn bè.
Chiến tranh đi nhanh và khốc liệt quá, nhiều khi mình không kịp nhận thức được cả tuổi xuân của tụi mình. Tôi nhìn ảnh Tuấn Phi ngày đó trẻ quá, anh Phong chết khi tuổi đời chắc cũng độ. bằng anh dạo ấy, cũng cấp bậc Thiếu úy, Phong học Trung học Võ Trường Toản SG, trường sát ngay bên cạnh Trưng Vương. Rồi học năm thứ nhất ban Khoa học, thi rớt, động viên vào Thủ Đức năm 1968. Về binh chủng Nhẩy Dù, đi hành quân liên miên, thường vắng nhà đến nỗi , sau khi anh ấy chết, gia đình anh em xót thương nhưng không cảm thấy trống vắng, đó là sự thiệt thòi của những người lính ngoài mặt trận, họ vắng mặt nơi mái ấm gia đình quá nhiều nên người thân cũng quen dần đi . Đâu đó trong tâm tưởng vẫn còn lẫn lộn tưởng chừng như các anh đang di hành quân chưa về.!!!
Anh Phi ơi, Phong chết tôi không được thấy mặt, nên tôi sống trong hoài nghi đau khổ chập chờn , tôi hy vọng một tố i nào đó có tiếng chuong reo cửa của Anh về, tôi hy vong Anh lạc trong rừng như chuyện kể của những người lính tìm đường về đơn vị sau chiến trận Hạ Lào, sau khi đơn vị đã báo tin chết không tìm thấy xác.
Tôi hy vọng ác đức và ích kỷ là xác ấy không phải là Anh Phong mà là của một người nào đó.. Tôi chờ đơi mãi, ngày tháng nguội dần , chợt bùng lên như ngún lửa mong manh sau hiệp định ngưng bắn 73, trao trả tù binh đôi bên, tôi mua báo đọc hàng ngày với một hy vọng nhiệm mầu có tên Dương Thuyết Phong trong danh sách trao trả tù binh , ngày qua ngày, tháng qua tháng tiếp nối, và bảng danh sách cứ ngắn dần rồi chấm dứt trong vô vọng.
Nỗi trông đợi không tưởng ấy như tôi tự đánh lừa chính tôi. Phong ơi!!!!, dù bạn bè, và gia đình Phong xác nhận đúng là Anh đã chết, nhưng em vẫn chờ đợi, mỗi một mùi hương , một bài hát là một kỷ niệm nhớ thương. Anh hiền lắm, tụi mình chẳng mấy khi giận nhau, có đôi khi cãi nhau vu vơ, rồi em lại nghĩ … ngày phép chẳng có là bao, giận hờn làm chi, giận nhau rồi kẻ ở nhà cũng hối hận , người ra đi cũng chùn bước hoang mang, Hùng Phi cứ nói giỡn với em ,
"..Anh trở về viên đạn đồng đen,
Em sang sông cho làm kỷ niệm..”.,
Em có làm gì cho nó giận không, mà Anh cứ thấy nó hát hoài câu ấy nghe rét quá.." Bạn bè trong TĐ7, cấp th/uy, Tr/uy đều biết chuyện , có lần gần ngày thi Tú tài 2, em cúp cua nhiều quá, nên bài vở ứ đọng, dịp đó TĐ về SG đóng quân ở Tao Đàn, em phải nhờ Anh giúp, chiều hôm sau em đến tìm Phong, chú lính cười cười,
" Thiếu úy mới chép bài cho cô xong rồi, chắc ổng đi uống cafe' bên quán , cô ngồi đợi một chút. " Sau khi anh chết, mỗi lần nhìn lại những trang vở với bút tích của Anh, em không thể nào cầm được nước mắt, nước mắt nhạt nhòa rơi xuống trang giấy, trong bóng đêm em ngậm ngùi mong hư ảnh Anh về, chiếc áo anh mặc cuối cùng em còn giữ, mùi hương vẫn còn đây, nhưng hình hài đã vùi lấp nơi miền gió cát thê lương.
Em không hiểu là Anh có biết mình bị thương, hay cái chết đến quá bén ngọt đến nỗi Anh chưa kịp nhận thức ra, thì đã vội từ giã cõi đời. Em mong một lần nào cho em được gặp Anh để hỏi : Anh chết thật rồi sao ? Em không tin là Anh đã xa em …. thật xa như vậy.!!!
Em đi học, những giờ học trở thành buồn tênh vô nghĩa, em không còn nỗi náo nức nhìn đồng hồ mong cho sớm hết giờ, em tủi thân khi trên đường nhìn thấy áo hoa nón đỏ đâu đó ở phố phường,... Em có gặp Chuẩn Úy Đàm đứng bâng khuâng nơi đường phố Lê Lợi, một cánh tay băng vải trắng quàng vai, khuôn mặt ngỡ ngàng của người lính trẻ về thành phố sau cuộc thử lửa 72 quá kinh hoàng ... Sàigòn sống vội sống cuồng , nhức nhối với tin chiến trận hàng ngày đưa về hậu phương..." Hỡi người chiến sĩ đã để lại chiếc nón sắt bên bờ lau sậy này " ...Không,!!! Anh Phong là người tình bằng xương bằng thịt của em, không phải là ảo ảnh của một người tình không chân dung !!!!, Em không nghĩ là em đã mất Anh trên cõi đờì này.
Em trông đợi Anh về hằng đêm, em nghe đâu đây tiếng đàn của Anh nơi chỗ đóng quân vườn Tao Đàn, em nghe mơ hồ bên tai lời Anh hát .
".Người ơi, chiều nào có thu về cho tôi nhặt lá thu rơi. Tình có ghi lên đôi môi ,
Sầu có phai nhòa cuộc đời..." Và em vĩnh viễn thương tiếc .. Những đêm dài hồn vẫn mơ hoài một giấc ai mơ. Dù đã quên lời hẹn hò. ….. Thời hoàng kim xa qúa chìm trong phôi pha. Chờ đến bao giờ tái sinh cho Người..." Vâng , em chờ , chờ đến bao giờ tái sinh lại cho em một tuổi thanh xuân không ngớt lệ. trần. vì cuộc chia tay nghiệt ngã của hai đứa mình.
Anh Tuấn Phi thân mến, những kỷ niệm bao năm ấp ủ, sầu không nguôi, tình không quên , tóc xanh đã phai mầu với thời gian, nước mắt vẫn không ngừng rơi khi nhắc đến chuyện của đồng đội Anh, một người trai đã làm tròn bổn phận với núi sông, nhưng lại lỗi hẹn với người tình. Tôi đã đi hết hai phần ba của đoạn đường trần, tôi vẫn còn hoài nghi thắc mắc, có phải chết là hết không ? Sao Anh Phong không một lần hiện về trong mơ với hình hài tan vỡ vì mảnh đạn hận thù, để chứng minh với tôi thật sự là Anh đã chết, để tôi yên tâm sống cho hết những ngày cuối đời khôngg day dứt, và chờ gặp lại nhau , nối lại dòng đời của tuổi hai mươi.
Hoài niệm về Những Cánh dù không về đến điểm hẹn.
2/ Em tiếp tục đi học trường tư, làm thư ký hạng bét cho ngân hàng Đông Phương và thi đậu tú tài 2, Và em lấy chồng không cưới hỏi với một chàng Thiếu Úy Nhẩy Dù, Sống hùng , Sống mạnh ...mà không có sống lâu ., chàng tên là Dương Thuyết Phong, gia đình là dân Công giáo, đạo gốc, gia đình có người làm linh mục, nên họ quan niệm rất cổ nệ và gia giáo, Ra trường Thủ Đức, Anh Phong chọn ngay binh chủng Nhẩy Dù rồi Tiểu Đoàn 7, để xa nhà và được sống theo ý mình.
Tụi em vừa gặp lại nhau (vì Phong là bạn của Anh ruột em,cùng ở xóm cũ) rồi lấy nhau chỉ có 11 tháng, Và Phong tử trận ngày 29 tháng 11 năm 1971 tại chiến trường Campuchea khi tuổi đời vừa được 24, trong khi em một người - nửa đàn bà nửa nữ sinh - mới vừa 19, em không được đến nhà nhìn mặt Phong lần cuối, Em nhờ Mỹ và Tuệ Tâm, là hai chứng nhân của cuộc đời em, mang hộ em vòng hoa đế'n viếng tang chỉ vỏn vẹn hai chữ Thương Tiếc trên băng vải tím buồn.
Em nhớ lá thư cuối cùng Phong viết về cho em, thầy bói nói là Anh không có số Xuất ngoại, vậy là sai rồi……, Anh vẫn xuất ngoại không những vậy mà còn mang theo cả em, đó là tấm ảnh của em lúc nào anh cũng để nơi túi áo ngực ….. Đâu thể ngờ rằng Anh đã đi vĩnh viễn không về nữa. Kỷ vật cho em là một tấm thẻ bài và hai tấm ảnh của em, loang thẫm máu của Anh vào mặt sau tấm ảnh, mặc dù bạn của anh là Trung Úy Võ hùng Phi đã cố gắng phơi khô nhưng vẫn không hết mùi tanh của máu.
Và ngày đưa Anh Phong đi về lòng đất, em đi lặng lẽ như bao người khách khác, bạn bè Anh, những người lính mà em cùng sống trong trại gia binh nơi Tam Hiệp, họ không có mặt ở đó, vì họ còn đang miệt mài hành quân nơi sình lầy đất ruộng của xứ Campuchea xa lạ. , chỉ có hai người bạn thuở còn đi học của Phong là biết chuyện của em và Phong.
Đám tang xong , mọi người đi về hết. Em một mình đứng lại ngẩn ngơ với cây thánh giá gỗ chơ vơ: Như vậy là Anh chết thết thật rồi sao Phong ???? Tại sao Anh chết ? Em và anh , chẳng ai dám nghĩ có ngày hai đứa mình phải xa nhau oan nghiệt như thế này , vậy mà hôm nay anh lại là kẻ đào nhiệm vĩnh viễn., khi cuộc hành trình của em và Anh mới chỉ ở bước khởi đầu ,??? Tại sao mảnh áo đài trang của người nữ sinh bỗng chốc lại trở thành mầu áo tang bay phất phới nơi đồi trọc với hàng hàng lớp lớp tuổi trẻ trong khoảng khăắc bỗng ngưng đờì...?
Lá cờ vàng sọc đỏ phủ quan tài Anh giờ che nắng cho khối đất vô tri ấp ủ hình hài của chàng trai hiền lành không ngoan đạo. Anh nằm đó, bên cạnh người lính truyền tin của anh cùng chết với anh bởi quả đạn pháo kích , anh nằm xuống nước ruộng bùn của xứ Campuchea phủ ngập người anh, Trung Úy Phi chạy đến xốc Anh lên..: miệng nó còn cười như đang nói chuyện với ai..Tối hôm qua nơi chỗ dừng quân, nằm toòng teng trên võng, tôi còn hỏi nó “ mày có thấy lạnh cẳng không Phong, “..Bàn tay vỗ lên ngực áo..nó trả lời “ tao có bé Hằng đây, đâu có thấy lạnh lẽo gì…”
Anh chết như đi vào giấc ngủ của trẻ nằm nôi. Anh giờ đã yên phận Anh, còn em thì sao ? người ở lại biết làm gì cho qua những buổi sáng chờ thư từ mặt trận …..11 tháng làm người yêu lính em chẳng có được mấy ngày vui., dăm bẩy buổi cine' chạy trốn giả tạo vào Đất trời Phương Tây bình yên và tự do trong phim xứ người, một vài lần đi nghe nhạc Trả lại em yêu con đường học trò ...với nhiều luyến tiếc, những quán cà phê thịnh hành với lờì nhạc Anh trở về dang dở đời em, Ta nhìn nhau ánh mắt không quen...Không! Ta đã không còn `được nhìn nhau nũa .Số phận đã chia em và Anh mỗi người một nơi, người đi về với lòng đất vô thức, kẻ ở lại với quay quắt nhớ thương từng kỷ niệm của tháng ngày đã qua.
Em không còn nước mắt để khóc cho anh, em không còn nước mắt để khóc cho em, một người con gái nhẹ dạ của thời chiến tranh :
Túy ngoạ. sa trường quân mạc vấn .
Cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi ...
Xưa nay chiến trận có mấy ai về Phong ơi.!! Đứng bên cạnh mộ Anh, em không được vật vã khóc như những người vợ tử sĩ khác, em không được khóc ngã qụy với thân nhân dìu đỡ hai bên,. Em một mình can đảm khóc ngậm ngùi cho sự chia tay qúa ngắn ngủi của tụi mình, em ngước mặt nhìn trời dấu lệ với mọi người, em oán ai bây giờ !!!, Trời cao rất cao, trời xanh rất xanh, nơi khoảng trời trong xanh ấy có thấy chăng một cánh dù bay mãi không về điểm hẹn Delta , bỏ lại nơi đây cuộc tình dang dở của mình em, những tưởng được làm lại cuộc đời, chỉ xin một cuộc đời tầm thường của người vợ lính như bao người khác mà trời chẳng chịu thuận cho.
Liên tiếp 3 năm, để làm tròn một lời hứa, Thứ bảy hàng tuần, em một mình đem hoa lên nghĩa trang Quân Đội , em thắp một tuần hương, em nhổ cỏ dại quanh mồ, đôi khi em chập chùng với ý nghĩ mình đến đây để làm gì, em tiếc thương anh, điều ấy không hề phủ nhận, hay em tội nghiệp em còn lại bơ vơ những ngày tháng chẳng biết làm gì, hay là em "kên" đời thách thức với gia đình anh đã không chấp nhận em, nên giờ em làm cho nư giận để Chứng Minh tình yêu của em ???
Có khi em lên thăm mộ, gặp lúc gia đình Phong cũng lên thăm, em phải tránh mặt ngồi xa xa ngồi nhờ nơi ngôi mộ khác, người sống còn có thể đứng trú mưa nhờ nhà người lạ., đến thăm kẻ chết rồi có còn gì đâu, nhưng em vẫn phải tìm chỗ tránh mặt nơi ngôi mộ một người không quen...
Những ngôi mộ mới vẫn tiếp nối nhau không phân biệt quan, lính, những lá cờ Vị quốc Vong thân rồi cũng dãi dầu với nắng mưa ngày tháng, và em..
vẫn một mình lầm lũi đi cho hết đoạn đường trần.
Nguyệt Hằng
Pham Hòa